Samsun'un yönü doğuya giderken rant batıya mı kıvrılıyor?

Samsun Kent Haber köşe yazarı Hüseyin Kurt, Samsun Doğu Çevre Yolunu yazdı, Batı Çevre Yolu için rant iddialarını gündeme getirdi. Samsun'da Doğu Çevre Yolu ile ilgili makale yazan Hüseyin Kurt,  kentin ulaşım darboğazının Doğu'da olduğunu belirterek, Batı Çevre Yolu'nda neden ısrar edildiği ile ilgili analizlerde bulundu.

Samsun’un Yol Ayrımı: Yönü Doğuya Giderken Rant Batıya mı Kıvrılıyor?

Samsun, Türkiye’nin Karadeniz’e açılan stratejik kapısı. Demiryolu, denizyolu, karayolu ve havayolunu bir araya getiren bu şehir, son yıllarda yeniden bir yol ayrımında: Yeni çevre yolu yatırımları doğudan mı, batıdan mı başlamalı?

Teknik raporlar net: Samsun’un ulaşım darboğazı doğudadır.

Tekkeköy, Çarşamba, Organize Sanayi Bölgeleri, Lojistik Merkez, liman ve havaalanı gibi ağır taşıma ve sanayi trafiği doğuda yoğunlaşmakta; bu da Karadeniz Sahil Yolu’na aşırı yük bindirmektedir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın hazırladığı 2025-2053 Ulaştırma ve Lojistik Ana Planı, Samsun’un bu yapısal sorununa açıkça işaret etmekte ve “Doğu Çevre Yolu’nun transit taşıma için öncelikli bir çözüm olduğuna” dikkat çekmektedir.

Aynı şekilde, Samsun Ulaşım Ana Planı Sonuç Raporu (2020), kentin doğusunda yer alan sanayi ve lojistik akışın, şehir merkezinden geçmesi nedeniyle oluşan tıkanıklığı “kritik sorun alanı” olarak tanımlar ve “doğu aksında yeni bir çevre yolu yapılması gerektiğini” stratejik hedefler arasında belirtir.

Peki o halde neden son dönemde kamuoyunda Batı Çevre Yolu öne çıkarılıyor?

İmarın Ardındaki Güzergâh

Bu sorunun yanıtı teknik değil, siyasidir. Samsun’un batısında, özellikle Atakum ilçesi sınırlarında, son beş yılda dikkat çeken bir imar hareketliliği yaşanıyor. Samsun Altyapı ve Ulaştırma Eylem Planı (OKA, 2018), Atakum’un batı mahallelerinde nüfus artışı, konut yayılımı ve yapılaşma baskısının giderek arttığını belirtmektedir. Bu yapılaşmanın ulaşımla doğrudan ilişkili olduğu, ancak yeni yol yatırımlarının imar rantı yaratma riski taşıdığı da satır aralarında sezilmektedir.

Güzergâhı henüz kesinleşmemiş olan Batı Çevre Yolu üzerine Atakum’daki bazı bölgelerde yapılan imar planı değişiklikleri, bu yerlerdeki tarım alanlarının konut alanına dönüştürülmesi ihtimali, bu endişeyi büyütmektedir. Kamulaştırma yapılmadan önce değer kazanan arsalar, spekülatif hareketlerin göstergesi olarak yorumlanmaktadır.

Rant Yatırımı mı, Ulaşım Projesi mi?

Samsun’un doğusundaki ulaşım sorununa dair bu kadar net raporlar ve veriler varken, batı yönündeki yol planlarının öne çıkarılması; doğal olarak “ulaşım ihtiyacı değil, imar rantı mı hedefleniyor?” sorusunu doğurmaktadır.

Üstelik doğu çevre yolu, yalnızca şehir içi trafiği rahatlatmak için değil, Türkiye'nin kuzey lojistik koridoruna entegrasyonu için de gereklidir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın “Türkiye Lojistik Master Planı”nda Samsun; Mersin-Samsun Kuzey-Güney lojistik hattının kilit noktası olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle bu şehrin doğusu, stratejik yatırım önceliği taşıyan bir lojistik geçittir.

Yön Teknikte Doğu, Ama Rantta Batı

Bugün Samsun’un ulaşım vizyonu, teknik raporlarla belirlenmiş durumda. Ama uygulamadaki yön başka bir haritayı izliyor. Teknikte yön doğuya giderken, siyaset ve imar eliyle yol batıya doğru kıvrılıyor.

Samsun için doğru yön bellidir.
Ama doğru yönü göstermek yetmez, o yöne gerçekten yürümek gerekir.
Aksi halde yollar sadece asfaltla değil, rantla ve kayırmacılıkla döşenmiş olur.